Nie tworzymy Ferajny dlatego, że uważamy, iż tradycyjna szkoła jest zła. Tworzymy ją dlatego, że wierzymy, że można uczyć dzieci wiedzy, a jednocześnie rozwijać ich samodzielność, relacje, odpowiedzialność, ciekawość i poczucie własnej wartości.
Bo wierzymy, że szkoła ma nie tylko uczyć dzieci. Ma je przygotowywać do życia.
Nie chcemy tworzyć szkoły, w której dziecko przede wszystkim wykonuje polecenia, zdobywa oceny i przechodzi z jednej klasy do drugiej. Ale nie chcemy też szkoły, w której pod hasłem „swobody” dziecko zostaje samo ze swoimi trudnościami.
Szukamy czegoś pomiędzy.
- Dużo zaufaniaale również jasne granice
- Dużo samodzielnościale również odpowiedzialność
- Przestrzeń na błędyale również wymagania
- Rozwijanie talentówale również solidne podstawy
- Relacjaale nie pobłażliwość
To właśnie z tych przekonań powstaje Ferajna Bojanowskiego.
Dziecko nie jest projektem do wykonania
W Ferajnie nie chcemy patrzeć na dziecko wyłącznie przez pryzmat tego, co już potrafi i jakie osiąga wyniki. Chcemy najpierw zobaczyć człowieka: jego ciekawość, temperament, mocne strony i trudności. To, co je interesuje, czego jeszcze nie potrafi i w czym potrzebuje dorosłego.
Dlatego nie chcemy wszystkich dzieci prowadzić dokładnie tą samą drogą.
Wspólny cel nie musi oznaczać identycznej drogi.
Samodzielność nie oznacza „radź sobie sam”
To bardzo ważna różnica. Dziecko nie staje się samodzielne dlatego, że dorosły przestaje mu pomagać. Staje się samodzielne wtedy, kiedy dorosły mądrze się wycofuje.
- 1Najpierw pokazuje.
- 2Potem pomaga.
- 3Później towarzyszy.
- 4A w końcu mówi: „Spróbuj sam. Jestem obok.”
To dla nas ważna inspiracja płynąca z pracy prof. Ryszarda Szubartowskiego — nie wyręczać dziecka w myśleniu. Jego metoda opiera się na dawaniu uczniowi wyzwania, czasu i przestrzeni do samodzielnego szukania rozwiązania, zamiast natychmiastowego podawania odpowiedzi.
Dlatego chcemy, żeby nauczyciel w Ferajnie nie był człowiekiem od udzielania wszystkich odpowiedzi. Chcemy, żeby był człowiekiem, który pomaga dziecku nauczyć się je znajdować.
Ale samodzielność potrzebuje granic
Dziecko potrzebuje wolności. Potrzebuje również bezpiecznych ram — wiedzieć, co wolno, czego nie wolno, czego się od niego oczekuje, jakie są konsekwencje jego decyzji i jak naprawić wyrządzoną krzywdę.
Dlatego Ferajna nie będzie miejscem, w którym „każdy robi, co chce”. Chcemy, aby dzieci miały wpływ na swoją pracę, a jednocześnie uczyły się odpowiedzialności za swoje wybory. To bliskie podejściu wychowawczemu, które podkreśla znaczenie jasnych zasad, granic i konsekwencji — o czym w swojej pracy dotyczącej wychowania mówi prof. Mariusz Jędrzejko.
Granica nie musi być przeciwko dziecku. Może być tym, co daje mu bezpieczeństwo.
Dlaczego Bojanowski?
Bo zanim zaczęliśmy myśleć o metodach, chcieliśmy odpowiedzieć na pytanie: kim ma stać się dziecko?
Bł. Edmund Bojanowski żył w XIX wieku. Jego koncepcja wychowania powstała przede wszystkim z myślą o małych dzieciach i ochronkach, dlatego nie przenosimy jej wprost do współczesnej szkoły. Czerpiemy natomiast z jej najważniejszego ducha.
Bojanowski patrzył na dziecko całościowo — dostrzegał jego rozwój fizyczny, intelektualny, emocjonalny, społeczny i duchowy. Ważne miejsce zajmowały w jego wychowaniu natura, codzienne życie, praca, zabawa, relacje i wiara. Dzień miał swój rytm, a wychowanie miało być zakorzenione w realnym życiu dziecka.
Wychowujemy całego człowieka.
Dlatego chcemy, aby dziecko:
- miało relację z Bogiem,
- miało relację z drugim człowiekiem,
- umiało troszczyć się o siebie i innych,
- było blisko natury,
- umiało działać, a nie tylko wykonywać polecenia,
- poznawało świat poprzez doświadczenie,
- stopniowo uczyło się odpowiedzialności za siebie i swoją wspólnotę.
Bojanowski przypomina nam też o czymś jeszcze: dziecka nie da się wychować wyłącznie poprzez przekazywanie mu wiedzy. Dziecko uczy się również przez to, jak żyją dorośli, jak ze sobą rozmawiają, jak rozwiązują konflikty, jak traktują słabszych i jak reagują na błąd.
„Dzieci nie słowem, lecz życiem uczyć trzeba, jak żyć mają.”
Dlatego w Ferajnie wychowanie nie będzie dodatkiem do nauki. Będzie jej częścią.
A co z wiedzą?
Wiedza jest ważna. Bardzo. Nie tworzymy miejsca, w którym dziecko ma być szczęśliwe kosztem tego, że niewiele się nauczy.
Chcemy, żeby dziecko dobrze znało podstawy, ale jednocześnie potrafiło z nich korzystać. Żeby nie tylko znało odpowiedź, ale umiało zapytać:
- „Dlaczego?”
- „A co, jeśli zrobimy inaczej?”
- „Jak mogę to sprawdzić?”
- „Czy istnieje inne rozwiązanie?”
To właśnie tutaj spotykają się nasze inspiracje. Prof. Szubartowski pokazuje w swojej pracy, że rozwój ucznia nie musi polegać na nieustannym „przerabianiu materiału”; ważne jest stworzenie warunków do rozwijania ciekawości, talentów, twórczego myślenia i samodzielności.
A co z podstawą programową i egzaminami?
„Czy po takiej szkole moje dziecko poradzi sobie później?”
To jedno z najważniejszych pytań, jakie możemy usłyszeć. I bardzo dobrze, że Państwo je zadają.
Tak — traktujemy przygotowanie dziecka do dalszej edukacji bardzo poważnie. Ferajna nie będzie szkołą, w której rezygnujemy z wymagań edukacyjnych. Jako szkoła będziemy pracować zgodnie z obowiązującymi przepisami oświatowymi i realizować wymagania określone w podstawie programowej. Obowiązujące przepisy dotyczące szkół niepublicznych przewidują realizację programów uwzględniających podstawę programową oraz stosowanie zasad klasyfikowania i promowania uczniów.
Jednocześnie chcemy, aby droga do osiągnięcia tych wymagań nie polegała wyłącznie na odtwarzaniu informacji i przygotowywaniu się do testów. Współczesna podstawa programowa dla klas I–III sama podkreśla całościowy rozwój dziecka, jego sprawczość, współpracę, rozwiązywanie problemów, myślenie krytyczne i kreatywne oraz kierowanie sobą. A późniejszy egzamin ósmoklasisty sprawdza wymagania wynikające z podstawy programowej.
Dlatego nie przeciwstawiamy sobie dobrych wyników i dobrego rozwoju dziecka. Chcemy budować jedno i drugie.
Nie obiecujemy, że każde dziecko osiągnie określony wynik egzaminu — tego nie może uczciwie obiecać żadna szkoła. Możemy natomiast obiecać, że od początku będziemy świadomie budować fundamenty potrzebne do dalszej nauki.